Phương thuốc cho người bệnh gan

Theo y học cổ truyền người mắc bệnh gan là do tỳ hư, thấp nhiệt khu trú trong gan gây ra, bệnh thường phát ra ở những người thể tạng Tỳ hư, uống rượu, ăn ngọt, mặn, béo quá nhiều.

Ngoài dùng thuốc điều trị thì phương thuốc sau đây giúp mát gan, tốt cho người bệnh.

Một số bài thuốc thường dùng:

Bài 1: Gạo tẻ 250g, rau chân vịt 250g, lượng vừa đủ muối ăn. Cách chế biến: rửa sạch rau chân vịt, cắt khúc, chần qua nước sôi. Gạo tẻ vo sạch vào nồi ninh nhừ với lượng nước thích hợp, rồi cho rau chân vịt vào ninh thành cháo. Sau đó cho muối ăn vừa đủ, ăn nóng ngày 2 lần.

Bài 2: Gạo tẻ 60g, quả dâu tằm tươi 60g, chút đường phèn. Gạo tẻ vo sạch, dâu rửa sạch. Rửa sạch dâu, cho vào nồi cùng gạo tẻ ninh nhừ thành cháo thêm chút đường phèn, ăn nóng ngày 2 lần, dùng liền 5 ngày.

Quả dâu tằm

Bài 3: Gạo tẻ 60g, quyết minh tử 10g, đường phèn vừa đủ. Gạo tẻ vo sạch, quyết minh tử rửa sạch cho nước ngập đun nhỏ lửa đổ lấy nước. Gạo tẻ ninh với nước thuốc quyết minh tử, ninh nhừ thành cháo. Sau đó thêm đường phèn để nấu gạo thành cháo. Sau đó cho đường phèn vào dùng.

Bài 4: Gạo tẻ 100g, rau cần 150g, lượng vừa đủ muối ăn. Cách chế biến: Rửa sạch rau cần, cắt khúc đun kỹ lấy nước. Gạo tẻ vo sạch, dùng nước rau cần nấu gạo tẻ thành cháo, cho muối ăn vừa đủ, ăn nóng ngày 2 lần.

Bài 5: Gạo tẻ 100g, hoa cúc 15g, muối ăn lượng vừa đủ. Gạo tẻ vo sạch, hoa cúc ngâm rồi rửa sạch sau đó cho vào nồi đổ nước ngập ninh thành cháo. Nêm gia vị vừa đủ ăn nóng ngày 2 lần.

Bài 6: Gạo tẻ 80g, hoa hồng trắng 5g. Gạo tẻ vo sạch cho vào nồi ninh thành cháo, hoa hồng rửa sạch cho vào nồi cháo đun sôi trong 2 - 3 phút. Mỗi bữa ăn 1 bát, liên tục 5 ngày.

Hồng trắng... vị thuốc tốt

Bài 7: Gạo tẻ 100g, đỗ xanh 100g, táo nhân 50g, ngó sen 5 cái. Cách chế biến: Gạo tẻ, đỗ xanh vo sạch. Táo nhân ngâm nước 20 phút rồi vớt ra; ngó sen rửa sạch, cắt khúc. Tất cả cho vào nồi ninh nhừ thành cháo, chia 2 lần ăn trong ngày. Dùng liền 5 ngày.

Lưu ý: Để các bài thuốc có hiệu quả với cơ địa và mức độ của bệnh thì cần được các thầy thuốc có kinh nghiệm bắt mạch và tư vấn cụ thể.

Theo Sức khỏe và Đời sống

Read more »

Đừng để "trái tim thứ 2" của bạn bị kiệt sứ

Ai cũng có một trái tim duy nhất, nhưng bạn có biết gan chính là "trái tim thứ 2" của cơ thể?

Vì vậy nếu bạn đang có một lá gan khỏe mạnh thì hãy trân trọng nó, bởi bạn đang sở hữu một tài sản vô giá mà không phải ai cũng có được….

Gan - "trái tim thứ 2" của cơ thể

Gan là một trong những cơ quan lớn nhất của cơ thể, là cơ quan vô cùng quan trọng đối với sự sống của chúng ta. Gan đóng vai trò quan trong việc thực hiện nhiều chức năng thiết yếu của cơ thể. 

Bạn có biết, gan là một trong những cơ quan "bận rộn" nhất trong cơ thể vì nó chịu trách nhiệm thực hiện khoảng 500 chức năng thiết yếu khác nhau, làm việc và "xử lý" gần như tất cả những gì chúng ta ăn, uống, thở hay thoa lên da. Có thể nói, bạn không thể sống mà không có một lá gan khỏe mạnh.

Vì vậy, gan là "nhà máy lọc chất độc" của cơ thể, đóng một vai trò chính trong việc loại ra khỏi máu các sản phẩm độc hại sinh ra từ ruột hay nội sinh (do cơ thể tạo ra). Gan chuyển đổi chúng thành những chất mà cơ thể có thể loại bỏ dễ dàng, nhờ đó mà cơ thể chúng ta được "làm sạch" và khỏe mạnh hơn.

Vì sao lá gan dần bị kiệt sức?

Một điều lý thú mà không phải mọi người đều biết là gan là một cơ quan có thể tự phục hồi, nghĩa là gan có khả năng tự tái tạo tế bào. Thế nhưng, gan hoàn toàn không có khả năng tự vệ trước sự tấn công thầm lặng của nhiều độc tố từ thực phẩm bị nhiễm hóa chất, khói thuốc lá, rượu bia, các hóa chất độc hại mà con người tiếp xúc hằng ngày. 

Hơn nữa, tốc độ tự tái tạo của tế bào gan rất chậm. Nếu các tác nhân gây hại hủy hoại tế bào gan với tốc độ cao hơn thì gan sẽ dần suy giảm khả năng làm việc và "kiệt sức". Vậy mà trong cuộc sống, có hàng trăm tác nhân độc hại khiến lá gan bị tổn thương như thế.

Chăm sóc gan đồng nghĩa với việc chăm sóc sức khỏe của bản thân

Từ những tác nhân trên có thể thấy được, gan rất dễ bị tổn thương khiến cơ thể bị yếu đi nếu không được chú trọng chăm sóc tốt. Gan bị tổn thương, "kiệt sức" có thể gây ra nhiều chứng bệnh khác nhau, ở cấp độ nhẹ có thể gây mệt mỏi, suy nhược, biếng ăn, mất năng lượng, giảm cân và buồn nôn, nặng hơn sẽ dẫn đến xơ gan, ung thư gan... nguy hiểm đến tính mạng.

Chính vì vậy, để có một cơ thể khỏe mạnh, bạn cần phải biết cách bảo vệ và chăm sóc gan đúng cách. Việc chăm sóc gan gồm việc tuân thủ một chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn, có lối sống tích cực và tránh những tác nhân gây hại cho gan.

Theo Dân trí

Read more »

Ăn quá nhiều chất bổ sẽ hại gan

Việc ăn uống quá nhiều chất bổ dưỡng cũng như chất độc hại có thể khiến gan phải làm việc quá sức để thanh lọc và giải độc cho cơ thể.

Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất trong cơ thể, có khả năng tự tái tạo rất lớn, chỉ khi tổn thương gan trên 70-80% mới biểu hiện ra triệu chứng viêm gan. 

BS Lê Văn Hải, Viện Y dược học dân tộc TP HCM cho biết, viêm gan là tình trạng tế bào gan bị tổn thương do nhiều nguyên nhân như siêu vi (A, B, C, E…), bia rượu, thuốc, môi trường ô nhiễm, thức ăn hóa chất độc hại.

Gan bị nhiễm độc có thể xảy ra ở bất kỳ người nào, từ người có chế độ dinh dưỡng hoàn chỉnh nhất cho đến những người thường xuyên tự đầu độc chính mình bằng bia, rượu - vốn là kẻ thù số 1 của gan. Bên cạnh đó, việc mắc bệnh gan mạn tính, nhiễm virus cũng là nguyên nhân gây viêm gan.

Việc ăn uống quá nhiều chất bổ dưỡng có thể khiến gan phải làm việc quá sức để thanh lọc và giải độc cho cơ thể. Ảnh: foodevents

Biểu hiện lâm sàng của bệnh viêm gan 

Theo quan điểm Ðông y, bệnh viêm gan thuộc phạm trù của các chứng hoàng đản (vàng da), hiếp thống (đau vùng hông sườn), tích tụ (chứng kết khối trong bụng hoặc sưng hoặc đau). Biểu hiện chủ yếu là bệnh lý của hệ tiêu hóa. 

- Sự thay đổi tổng trạng như chán ăn, có cảm giác ngán rượu, bỏ hút thuốc lá, mệt mỏi, sụt cân, rối loạn tiêu hóa kéo dài, đau vùng hông sườn, sốt nhẹ.

- Có một số triệu chứng đặc hiệu biểu hiện ở da như sao mạch, bàn tay son, móng tay trắng, vàng da và niêm mạc, da sạm đen, ngứa da, dấu xuất huyết dưới da.

Theo BS Hải, quan điểm "phòng bệnh hơn trị bệnh" là phương châm điều trị chủ yếu của Ðông y, phải điều trị trước khi bệnh xuất hiện, còn khi bệnh đã biểu hiện rõ ràng thì việc trị liệu đã trở nên khó khăn và có khi đã quá muộn.

Viêm gan chỉ được điều trị tốt khi xác định được nguyên nhân gây ra bệnh (do bia rượu, do thuốc, do siêu vi...). Do đó, các cây thuốc nam như như atiso, cúc gai, diệp hạ châu... và một số kinh nghiệm dân gian chỉ có tác dụng đối với bệnh viêm gan ở giai đoạn nhẹ và cấp tính. 

Nếu người bệnh viêm gan có vàng da và niêm mạc có thể dùng các vị thuốc như nhân trần 20 g, chi tử 12 g và đại hoàng 8 g, sắc chung để uống điều trị chứng vàng da.

Ở các giai đoạn viêm gan mạn tính do siêu vi, xơ gan giai đoạn còn bù đến mất bù thì người bệnh cần phải được thăm khám, làm các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán và tìm nguyên nhân bệnh, đồng thời được điều trị bởi các bác sĩ chuyên khoa về bệnh gan mật có kinh nghiệm tại các bệnh viện, phòng khám.

Khi sử dụng thuốc tây và đông y chung, cần lưu ý đến sự tương tác giữa hai loại thuốc:

- Tương tác có lợi: Khi kết hợp nhóm thuốc kháng sinh, kháng siêu vi với nhóm thuốc đông y có tác dụng thanh nhiệt giải độc thì làm tăng tác dụng của thuốc kháng sinh, kháng siêu vi. Vì thế có thể giảm liều đối với các nhóm thuốc này và có thể làm giảm được tác dụng phụ của thuốc.

- Tương tác không có lợi: Khi sử dụng chung các thuốc chống ngưng tụ tiểu cầu, kháng đông dùng trong bệnh lý tim mạch với các thuốc có tác dụng hoạt huyết của đông y thì có thể gây tăng chảy máu, xuất huyết hoặc với thuốc chỉ huyết (cầm máu) thì có thể làm giảm tác dụng của các loại thuốc phòng ngừa trong tim mạch dẫn đến tình trạng "đột quỵ".

Chế độ ăn uống của người bệnh viêm gan 

- Ăn nhiều chất đạm để cung cấp đủ chất đạm giúp tái tạo lại tế bào gan, bổ sung những axit amin cần thiết có khả năng ngăn chặn gan thoái hóa mỡ, như: methionin, cholin có nhiều trong sữa, trứng, thịt, cá, đậu nành, đậu phụ...

- Ăn nhiều chất bột để đảm bảo năng lượng cho hoạt động thải độc của gan, không quá 100 g đường (dạng tinh bột) mỗi ngày để tránh lên men quá nhiều trong đường ruột.

- Ăn giảm chất béo để tránh thoái hóa mỡ của tế bào gan, ứ đọng mỡ do gan tiết mật ít và gây hiện tượng chán ăn. Không dùng mỡ động vật (mỡ bão hòa), không chiên xào vì có thể sinh ra những chất gây độc cho gan, gây đầy bụng, chán ăn, hấp thu kém, nên dùng dầu thực vật (mỡ chưa bão hòa) như dầu mè, dầu đậu nành...

- Tăng cường chất xơ (có trong rau nấu chín, quả tươi) để tránh táo bón, không có lợi cho bệnh viêm gan (ứ đọng chất độc).

- Cần phải kiêng cử uống bia rượu trong thời gian điều trị bệnh viêm gan, hoặc nên phải bỏ hẳn để không dẫn đến các bệnh lý gan nặng hơn như xơ gan, ung thư gan.

BS Hải khuyến cáo, không ăn một loại thức ăn nào quá nhiều và quá lâu vì dễ dẫn đến tình trạng mất cân đối giữa các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, khiến bệnh tật bắt đầu phát sinh.

Theo VnExpress

Read more »

Các bài thuốc giúp mát gan

Người mắc bệnh gan là do tỳ hư, nóng trong, hay uống rượu, ăn ngọt, mặn, béo quá nhiều.

Theo y học cổ truyền người mắc bệnh gan là do tỳ hư, thấp nhiệt khu trú trong gan gây ra, bệnh thường phát ra ở những người thể tạng Tỳ hư, nóng trong, hay uống rượu, ăn ngọt, mặn, béo quá nhiều. Ngoài dùng thuốc điều trị thì phương thuốc sau đây giúp mát gan, tốt cho người bệnh.

Một số bài thuốc thường dùng:

Bài 1: Gạo tẻ 250g, rau chân vịt 250g, lượng vừa đủ muối ăn. Cách chế biến: rửa sạch rau chân vịt, cắt khúc, chần qua nước sôi. Gạo tẻ vo sạch vào nồi ninh nhừ với lượng nước thích hợp, rồi cho rau chân vịt vào ninh thành cháo. Sau đó cho muối ăn vừa đủ, ăn nóng ngày 2 lần.

Bài 2: Gạo tẻ 60g, quả dâu tằm tươi 60g, chút đường phèn. Gạo tẻ vo sạch, dâu rửa sạch. Rửa sạch dâu, cho vào nồi cùng gạo tẻ ninh nhừ thành cháo thêm chút đường phèn, ăn nóng ngày 2 lần, dùng liền 5 ngày.

Ảnh minh họa - internet

Bài 3: Gạo tẻ 60g, quyết minh tử 10g,  đường phèn vừa đủ. Gạo tẻ vo sạch, quyết minh tử rửa sạch cho nước ngập đun nhỏ lửa đổ lấy nước. Gạo tẻ ninh với nước thuốc quyết minh tử, ninh nhừ thành cháo. Sau đó thêm đường phèn để nấu gạo thành cháo. Sau đó cho đường phèn vào dùng.

Bài 4: Gạo tẻ 100g, rau cần 150g, lượng vừa đủ muối ăn. Cách chế biến: Rửa sạch rau cần, cắt khúc đun kỹ lấy nước. Gạo tẻ vo sạch, dùng nước rau cần nấu gạo tẻ thành cháo, cho muối ăn vừa đủ, ăn nóng ngày 2 lần.

Bài 5:  Gạo tẻ 100g, hoa cúc 15g,  muối ăn lượng vừa đủ. Gạo tẻ vo sạch, hoa cúc ngâm rồi rửa sạch sau đó cho vào nồi đổ nước ngập ninh thành cháo. Nêm gia vị vừa đủ ăn nóng ngày 2 lần.

Bài 6: Gạo tẻ 80g, hoa hồng trắng 5g. Gạo tẻ vo sạch cho vào nồi ninh thành cháo, hoa hồng rửa sạch cho vào nồi cháo đun sôi trong 2 - 3 phút. Mỗi bữa ăn 1 bát, liên tục 5 ngày.

Bài 7: Gạo tẻ 100g, đỗ xanh 100g, táo nhân 50g, ngó sen 5 cái. Cách chế biến: Gạo tẻ, đỗ xanh  vo sạch. Táo nhân ngâm nước 20 phút rồi vớt ra; ngó sen rửa sạch, cắt khúc. Tất cả cho vào nồi  ninh nhừ thành cháo, chia 2 lần ăn trong ngày. Dùng liền 5 ngày.

Lưu ý: Để các bài thuốc có hiệu quả với cơ địa và mức độ của bệnh thì cần được các thầy thuốc có kinh nghiệm bắt mạch và tư vấn cụ thể.

Theo Sức khỏe và Đời sống

Read more »

Bí quyết tránh các bệnh về túi mật

Túi mật là một cơ quan hình quả lê nằm ở phía sau gan, nó có nhiệm vụ lưu trữ các dịch mật. Dịch mật do gan tiết ra kể cả khi con người ăn hay không, mật giúp hệ tiêu hóa tiêu hóa các thức ăn, giúp phân hủy chất béo, để các chất này có thể đi qua thành ruột. Mật được lưu trữ trong một túi nhỏ gọi làtúi mật. Chế độ ăn quá nhiều chất béo, ít vận động sẽ sinh ra bệnh sỏi mật.

Túi mật và vấn đề liên quan

Nhiều người, đặc biệt là người già và phụ nữ thường gặp phải vấn đề về túi mật như sỏi mật, viêm túi mật, thậm chí là ung thư.

Sỏi mật là sự kết tinh thành các khối rắn các thành phần có trong dịch mật, thường hình thành từ cholesterol và sắc tố mật. Sau khi hình thành, sỏi mật làm cản trở dòng chảy của dịch mật, gây nhiễm trùng, đau, viêm và có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm đến tính mạng. Nếu có bất cứ các dấu hiệu  như vàng da, đau bụng, nước tiểu sẫm màu, sốt, cần nghĩ ngay đến các vấn đề về túi mật và phải đi khám ngay.

Chế độ ăn uống và dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự hình thành và phát triển của sỏi mật. Một chế độ ăn uống nhiều chất xơ hòa tan, ít chất béo, năng vận động, uống nhiều nước sẽ giúp ích rất nhiều cho những người gặp vấn đề về túi mật. Hay chúng ta có thể áp dụng các biện pháp dưới đây để bảo vệ túi mật của mình từ chính những thực phẩm có trong bếp của mỗi nhà.

Cà phê

Nghiên cứu đã cho thấy rằng uống một tách cà phê mỗi ngày có thể giúp giảm bớt những vấn đề về túi mật, nó giúp ngăn ngừa hình thành sỏi mật. Nhóm nghiên cứu đã kết luận, những người đàn ông uống 2-3 ly cà phê mỗi ngày khả năng bị sỏi mật thấp hơn 40% so với những người đàn ông không uống cà phê. Tuy nhiên những đồ uống có chứa caffeine khác như nước ngọt hay trà không mang đến lợi ích tương tự.

Chế độ ăn giàu ngũ cốc

Đối với những người ung thư túi mật, thường phải cắt túi mật, nhưng họ vẫn sống bình thường bởi túi mật là nơi chứa các dịch mật để tiêu hóa thức ăn. Dịch mật lại tiết ra kể cả lúc đang ăn hay lúc không ăn. Nếu bị cắt túi mật, dịch mật từ gan sẽ trực tiếp tiêu hóa thức ăn, những dịch mật thừa đáng ra về túi mật sẽ chảy thẳng vào ruột non. Mật thường có chức năng phá vỡ chất béo, biến đổi nó thành chất dinh dưỡng dễ tiêu hóa cho cơ thể. Nếu người bệnh gặp vấn đề về túi mật, nên duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, ngũ cốc, tránh đồ ăn nhiều đường và chất béo. Ngũ cốc là dạng thực phẩm được khuyến cáo nên dùng để tránh gặp phải các trục trặc về túi mật.

Đậu lăng

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người thường xuyên ăn đậu lăng có khả năng miễn dịch với các bệnh về túi mật hơn so với những người ít ăn loại quả này. Một thực đơn theo kiểu Ấn Độ thường sử dụng các loại đậu lăng có thể giúp chữa trị các vấn đề về túi mật.

Ớt chuông đỏ

Một quả ớt chuông đỏ có tới 95mg vitamin C và nhiều vitamin thiết yếu cần thiết để tránh mắc bệnh sỏi mật. Nên bổ sung ớt chuông đỏ vào bữa ăn hàng ngày sẽ giúp bạn có được các chất dinh dưỡng cần thiết, Ớt chuông đỏ còn được biết đến là thực phẩm giúp con người  tránh được các bệnh liên quan đến bàng quang.

Nước chanh

Các loại quả có hàm lượng vitamin C cao đều rất tốt cho hoạt động của túi mật, đặc biệt với quả chanh. Có hai cách để bổ sung vitamin C cho cơ thể như uống nhiều nước chanh, nó có thể làm dịu cơn đau do túi mật. Thậm chí có thể tăng cường uống nước cũng có tác dụng giảm đau nhưng nên bổ sung chanh vào nước tốt cho người bị sỏi mật.

Các loại rau

Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh ăn chay ít bị sỏi mật hơn người ăn mặn. Bổ sung rau quả vào thực đơn hàng ngày sẽ làm giảm cholesterol, thủ phạm hủy hoại túi mật của bạn. Các loại rau nhất là những loại rau họ cải, giàu vitamin C, chất chống oxy hóa và nhiều nước giúp hỗ trợ hoạt động của túi mật.

Rượu vang đỏ

Các nhà khoa học khuyên mọi người nên uống nửa ly rượu vang mỗi ngày, nhất là các loại rượu vang đỏ được làm từ nho hay quả việt quất. Đây là các loại rượu lên men có khả năng giúp con người giảm nguy cơ bị các bệnh sỏi mật tới 40%.

Cỏ linh lăng

Cỏ linh lăng không chỉ là một thực phẩm mà còn là một phương thuốc tốt cho các vấn đề túi mật. Ngoài ra loại cỏ này còn có tác dụng làm sạch gan. Cỏ linh lăng chứa nhiều vitamin, khoáng chất. Theo Viện nông nghiệp Mỹ, cỏ linh lăng chứa protein nhiều hơn 1,5 lần so với lúa mì, nó chứa các protein quan trọng cung cấp cho cơ thể, vì thế nó được coi là thực phẩm rất tốt cho người bệnh. Bên cạnh đó, hợp chất beta carotene, chất xơ, còn giúp cơ thể dễ dàng tiêu hóa thức ăn, đây chính là công dụng mà loại thảo dược hỗ trợ tiêu hóa cần có. Những người bị các bệnh về túi mật có thể bổ sung thuốc từ cỏ linh lăng để hỗ trợ trong quá trình tiêu hóa.

Giấm táo

Để giảm các triệu chứng khó chịu ngay lập tức vì gặp vấn đề của túi mật hãy pha 1 muỗng canh giấm táo với nước để uống. Tốt nhất nên uống thường xuyên hàng ngày giấm táo sẽ có tác dụng hỗ trợ rất tốt với các bệnh về túi mật. Acid malic trong giấm táo giúp làm mềm sỏi mật. Dùng giấm táo hàng ngày không chỉ giúp hòa tan sỏi mật, mà còn giúp ngăn ngừa sỏi mật tái phát.

Cây bạc hà

Tại các nước châu Âu, cây bạc hà thường được sử dụng để giải độc gan và “làm sạch” túi mật. Cây bạc hà chứa terpene - hợp chất tự nhiên có tác dụng hòa tan sỏi mật. Có thể sử dụng trà từ lá bạc hà. Trà bạc hà rất hữu ích với các biến chứng của sỏi trên túi mật, nó giúp làm giảm co thắt và giúp bạn thoát khỏi cơn đau cấp tính. Chúng ta nên sử dụng trà lá bạc hà tươi thêm chút mật ong trong bữa ăn.

Hà Nguyễn (theo stylecraze)

Read more »

Vai trò của gan trong chuyển hóa thuốc

Một trong những vai trò hết sức quan trọng của gan là chuyển hóa thuốc, tạo điều kiện thuận lợi cho thuốc đào thải ra khỏi cơ thể.

Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất cơ thể, có khối lượng trung bình 1,2 - 1,3kg, nằm dưới cơ hoành ở phần trên bên phải của ổ bụng.

Gan có vai trò hết sức thiết yếu, tham gia hầu hết vào các quá trình tiêu hóa, chuyển hóa, khử độc, đào thải… trong cơ thể.

Quá trình chuyển hóa thuốc ở gan

Các loại thuốc sau khi được uống qua đường miệng: viên nén, viên nang, viên sủi bọt… sẽ được hấp thu qua đường tiêu hóa. Sau đó, thuốc sẽ được hệ tuần hoàn phân phối đến các mạch máu, phóng thích hoạt chất phát huy tác dụng điều trị.

Tiếp theo quá trình phân phối thuốc là quá trình chuyển hóa thuốc. Quá trình chuyển hóa thuốc có thể diễn ra ở niêm mạc ruột, phổi, huyết tương… nhưng chủ yếu vẫn diễn ra ở gan. Trong quá trình chuyển hóa này, có sự tham gia của các enzyme Cytochrome P450 ở lưới nội chất trơn của tế bào gan trong vai trò chất xúc tác.

Để thấm qua màng tế bào, đa số các loại thuốc là những chất dể hòa tan trong lipid. Khi thuốc qua gan sẽ được chuyển hóa thành những chất chuyển hóa có tính phân cực, dễ dàng hòa tan trong mật và nước tiểu để được đào thải ra ngoài.

Quá trình chuyển hóa thuốc ở gan thường trải qua hai giai đoạn: pha 1 và pha 2. Một vài loại thuốc chỉ chuyển hóa ở pha 1 hoặc pha 2, nhưng đa số thuốc chuyển hóa lần lượt qua pha 1 và pha 2.

Pha 1: xảy ra các phản ứng sinh hóa như phản ứng khử, phản ứng thủy phân nhưng chủ yếu là phản ứng oxy hóa do enzyme Cytochrome P450 xúc tác, thuốc bị ion hóa do các phân tử thuốc bị mất điện tử.

Pha 2: xảy ra các phản ứng kết hợp giữa thuốc với các nhóm ion hóa như: acid glucuronic, glutathione, glycin, gốc methyl, acetyl… tại tế bào chất của tế bào gan, kết quả tạo ra chất chuyển hóa dễ hòa tan trong nước.

Kết quả của quá trình chuyển hóa thuốc là đa số các thuốc bị giảm hoạt tính, một số ít tăng hoạt tính hoặc vẫn giữ hoạt tính, một số tiền chất không hoat tính chuyển sang dạng có hoạt tính, một số trở thành chất chuyển hóa có độc tính.

Một số ví dụ về chuyển hóa thuốc

Acid acetylsalicylic (aspirin) ở pha 1 bị thủy phân thành acid salicylic, ở pha 2 kết hợp với glycin hoặc acid glucuronic thành chất chuyển hóa có tính phân cực, hòa tan trong nước tiểu và được đào thải ra ngoài.

Acetaminophen (paracetamol) ở pha 1 tạo thành chất chuyển hóa có độc tính NAPQI (N-acetyl-p-benzo-quinoneimine), ở pha 2 chất chuyển hóa này sẽ được khử độc khi kết hợp với glutathione.

Cần lưu ý: khi acetaminophen sử dụng ở liều cao, glutathione của tế bào gan không đủ để khử độc chất chuyển hóa và sự tích tụ của chất chuyển hóa có độc tính này sẽ ảnh hưởng đến tế bào gan, gây viêm gan.

Enalapril là một tiền chất không có hoạt tính, ở pha 1 bị thủy phân thành enalaprilat là một chất có hoạt tính làm hạ huyết áp.

Các yếu tố ảnh hưởng

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự chuyển hóa thuốc ở gan:

Do tuổi tác: tuổi càng cao số lượng tế bào gan và khả năng hoạt động của enzyme bị suy giảm.

Ở người cao tuổi và trẻ sơ sinh tốc độ chuyển hóa thuốc ở gan chậm.

Do bệnh lý: một số bệnh lý như suy tim, suy thận… làm giảm lưu lượng máu đến gan nên làm giảm khả năng chuyển hóa thuốc.

Do thuốc: một số thuốc gây ức chế enzyme (chloramphenicol, cimetidin, quinine…) làm chậm tốc độ trao đổi chất, một số thuốc gây cảm ứng enzyme (phenobarbital, meprobamat, clorpromazin…) làm tăng tốc độ trao đổi chất.

Do di truyền, giới tính, môi trường…

Do thực phẩm: nước ép quả bưởi ức chế sự hoạt động của enzyme cytochrom P450 nên làm chậm quá trình chuyển hóa thuốc, tích lũy nồng độ thuốc gây hại cho cơ thể. Vì vậy, không được uống nước ép quả bưởi khi đang sử dụng thuốc giảm cholesterol nhóm statin (simvastatin, atorvastatin…), thuốc cao huyết áp nhóm đối kháng canxi (nifedipin, amlodipin…)…

Hút thuốc lá: làm tăng sự hoạt động của enzyme cytochrom P450, ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa thuốc ở gan.

Theo Sức khỏe và Đời sống

Read more »

Nguy cơ nhiễm HIV, viêm gan B qua việc mát xa bằng cá

Nhiều người cùng ngồi mát xa chân trong một bể cá cũng vui nhưng tiềm ẩn nguy cơ truyền nhiễm các bệnh nguy hiểm như HIV, viêm gan B..

Cá mát xa có thể truyền nhiễm một số bệnh nguy hiểm như HIV, viêm gan B

Sử dụng cá để mát xa đã xuất hiện ở nước ta mấy năm trở lại đây. Loại hình mát xa này là sử dụng một loại cá nhập từ nước ngoài, có đặc tính hay rỉa vào cơ thể người khi ngâm nước để ăn tế bào chết, tạo cảm giác nhột, toàn thân co cứng vì nhột tưởng như bị điện giật. 

Cá có kích thước nhỏ như cá cờ. Điều thú vị là khi đi mát xa bằng cá ai cũng thấy sảng khoái và với những người có máu buồn thì coi như được trận cười đến "vỡ bụng".
 
Tuy nhiên, ít ai biết được rằng, cho cá “mát xa” có thể bị lây nhiễm một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Do vậy, ở một số điểm du lịch dịch vụ này khá phát triển, hút khách. 

Chủ yêu người ta chỉ làm dịch vụ cá mát xa chân. Tức là họ xây các bể bằng bê tông, thả đàn cá mát xa vào và khách muốn mát xa chân chỉ việc ngồi rồi thõng chân xuống. Thông thường mỗi lần mát xa chân bằng cá giá vé chỉ 20 ngàn đồng cho 2 phút mát xa. 

 

Cần hết sức cẩn thận khi tiếp xúc với loại hình dịch vụ cá mát xa này

 

Nhìn cảnh tượng nhiều người cùng ngồi mát xa chân trong một bể cá kể cũng vui, nhưng như nhiều chuyên gia trong lĩnh vực y tế đã từng cảnh báo: cá mát xa có thể truyền nhiễm một số bệnh nguy hiểm như HIV, viêm gan B... 

Bởi khi một đàn cá đến vài chục con rỉa vào vết thương (nếu có) của người này rồi lại sang rỉa vào vết thương (nếu có) của người kia, thì rõ ràng nguy cơ lây nhiễm bệnh là cực kỳ lớn.

Một số tờ báo cũng đã từng đăng tải, ở một số nước trên thế giới hiện nay cũng đã khuyến cáo người dân nên coi chừng nguy cơ lây bệnh truyền nhiễm khi đi mát xa bằng cá. Thậm chí, một số nước còn cấm kinh doanh sử dụng cá để mát xa. Tuy tính chất nguy hiểm như vậy, nhưng ở ta thì hầu như chưa có cơ quan chức năng nào khuyến cáo về sức khỏe cho người dân về vấn đề này.

Mùa du lịch đã đến. Mong rằng, người dân cũng cần hết sức cẩn thận khi tiếp xúc với loại hình dịch vụ cá mát xa này.

Theo Việt Cường - Dân trí

Read more »